گاه مشکلات اداری مانند انحصار وراثت تحریر و مهر و موم ترکه و تقسیم ترکه و پرداخت مالیات بر ارث دلیلی می شود برای تعیین تکلیف اموال قبل از فوت و گاه نگرانی از رعایت عدالت در تقسیم اموال موجب می شود که مردم قبل از فوت خود با تنظیم اسناد مناسب مانند صلح عمری یا وصیت در زمینه اموالشان تعیین تکلیف کنند.

یکی از مشکلات پیش رو برای بسیاری از آقایان این است که تمایل دارند پس از فوت اموالشان در اختیار همسرشان باشد تا پس از فوت همسرشان دغدغه سرپناه نداشته باشند یا بانوان زیادی هستند که نگرانند که پس از فوت همسرشان نتوانند به خوبی زندگی کنند و از پس مخارج خود بر نیایند زیرا میزان ارثی که با آنها می‌رسد ((بهای یک هشتم)) بسیار اندک است.

یکی از اسناد بسیار مفید و کارآمد در این زمینه سند صلح عمری است که در دفاتر اسناد رسمی رواج دارد به وسیله این سند می توان از بسیاری مشکلات جلوگیری کرد به این نحو که مالک اموال غیر منقول که اغلب شامل خانه و آپارتمان و زمین و باغ و ویلا است می‌توانند با مراجعه به دفتر اسناد رسمی اموالشان را به شخص مدنظر منتقل نمایند در حالیکه تا زمانی که در قید حیات هستند امکان استفاده از اموال را داشته باشند حتی می‌توانند با قید فسخ در صورت ضرورت مالکیت مورد مصالحه را به وضعیت قبل از انتقال اعاده نمایند.

سند صلح عمری هم تقریباً شبیه همان نقل و انتقال قطعی است اما با این تفاوت که مصالح (صلح کننده (فروشنده)) حق استفاده از آپارتمان خود را تا قبل از فوتش خواهد داشت و به محض فوتِ ایشان، ملک مذکور تماماً به متصالح (خریدار) انتقال خواهد یافت. بدون آنکه به ورثه منتقل شود، مالک آن مال فرزند یا شخص مورد نظر خواهد شد و‎ ‌‎این اموال، تابع مقررات ارث نخواهد بود.‏

آیا مصالح می تواند مال را به فروش برساند؟

از لحاظ قانونی چنین امری ممکن نخواهد بود مگر اینکه صلح عمری دارای خیار شرط باشد در این صورت مصالح می تواند بدوا اقدام به فسخ سند صلح نماید سپس اقدام به انتقال آن به غیر نماید.

برگشت مال به وراث مصالح بعد از فوت وی امکان پذیر است؟

مال صلح شده به مصالح و ورثه ایشان بازنخواهد گشت چرا که حق فسخ قایم به شخص مصالح بوده وپس از فوت مصالح حق فسخ به ورثه ایشان منتقل نمی گردد و صلح قطعی بوده و بعد از فوت مصالح عین و منفعت تماما به متصالح منتقل خواهد شد.

تنظیم سند صلح به چه شکلی معتبر است؟

هنگامی که مورد مصالحه املاک ثبت شده و یا در جریان ثبت باشد در صورتی اعتبار دارد که تراضی و صلح در دفاتر اسناد رسمی ثبت شود (ماده ۲۲ قانون ثبت)

یکی از امتیازات سند صلح با خیار فسخ همین می‌باشد فرض کنید شخصی قصد صلح خانه خود را به همسرش دارد و از طرفی تا زمانی که در قید حیات هست نیاز به سکونت در ان منزل را دارد،

در این حالت چنانچه شوهر خانه خود را به همسرش صلح عمری با خیار فسخ کند می تواند در آن منزل سکونت داشته باشد و اگر شوهر فوت کند، کل ملک پس از فوت ایشان به همسر وی منتقل خواهد شد. و سایر ورثه از ان ارث نخواهند برد.

ولی اگر زن فوت کند، و همسرش ملک را بشرط آنکه حق فسخ داشته باشد (سند صلح عمری با حق فسخ) به همسرش صلح کرده باشد شوهر بعد از فوت همسر می‌تواند اقدام به فسخ سند صلح نماید در این صورت مالکیت ملک به حالت اولیه برگشته و ورثه زن نمی‌توانند در این خصوص ادعای ارث نمایند.